SPOSNOR: Sandvik Mining and Construction

• Józef Dubiński, Krzysztof Stańczyk - Główny Instytut Górnictwa  

Podziemne zgazowanie węgla – doświadczenia światowe i eksperymenty prowadzone w KD Barbara

STRESZCZENIE: Podziemne zgazowanie węgla (PZW), którego koncepcja powstała na początku ub. wieku w Anglii, jest metodą pozyskiwania energii z węgla bezpośrednio w miejscu jego zalegania (in-situ) poprzez doprowadzenie czynnika zgazowującego do zapalonego złoża i odbiór wytworzonego gazu na powierzchni. W porównaniu do metod powierzchniowych PZW jest procesem dużo bardziej złożonym i trudnym w realizacji. W artykule przedstawiono obecny stan rozwoju technologii podziemnego zgazowania węgla oraz plany firm zaangażowanych w rozwój tych technologii. Przedstawiono również wstępne wyniki badań uzyskanych w koordynowanym przez Główny Instytut Górnictwa projekcie badawczym Hydrogen Oriented Underground Coal Gasification for Europe (HUGE).

SŁOWA KLUCZOWE: Zgazowanie podziemne, eksperymenty, technologie

• Maria Skorupka - PROZAP Sp. z o. o., Wojciech Kozak - Zakłady Azotowe Puławy S.A. 

Zgazowanie węgla do produkcji amoniaku w Zakładach Azotowych "Puławy" S.A.

• Stefan Taczanowski - Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Energetyki i Paliw:

Wykorzystanie węgla w symbiozie z energią jądrową

STRESZCZENIE: Jednym z głównych wyzwań stojących przed Polską jest zapewnienie bezpieczeństwa paliwowego i elektroenergetycznego w warunkach geopolitycznej niepewności dostaw gazu i ropy. Rozwiązaniem jest użycie węgla oraz uranu, obu o równomiernym rozkładzie światowych zasobów, z zastosowaniem znanych metod produkcji paliw płynnych (np. Bergiusa, 1913 r.). Ich wersje klasyczne wymagające spalania znacznych ilości węgla wobec limitowania emisji CO₂ są nie do przyjęcia. Stąd, istotą niniejszej wizji jest wykorzystanie elektrowni jądrowych do produkcji niezbędnego H₂ na drodze elektrolizy. Tą drogą można osiągnąć kilka celów: pozyskiwać paliwa płynne z surowców krajowych, bądź kierować H₂ do sieci gazowej a w razie potrzeby przesyłać energię elektryczną do sieci, np. w szczycie. W podsumowaniu: symbioza węgla z energią jądrową podnosząca bezpieczeństwo paliwowe i elektroenergetyczne kraju, wykorzystując wielki potencjał naturalny, technologiczny i ludzki sektora węglowego oraz petrochemicznego jest optymalną, długofalową koncepcją rozwoju energetyki polskiej.

SŁOWA KLUCZOWE: Węgiel, energia jądrowa, paliwa płynne, H₂, bezpieczeństwo paliwowe

• Ludwik Pieńkowski - Uniwersytet Warszawski, Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów

Reaktory jądrowe typu HTR jako skondensowane źródło ciepła. W stronę synergii węglowo-jądrowej

STRESZCZENIE: Kogeneracja jądrowa to jednoczesna produkcja energii elektrycznej i użytkowej (sprzedawalnej) energii cieplnej z wykorzystaniem reaktorów jądrowych. Typowe współczesne reaktory chłodzone wodą wytwarzają ciepło o stosunkowo niskiej temperaturze, niewiele przekraczającej 300°C. Ogranicza to możliwości wykorzystania ciepła do generacja elektryczności i nielicznych zastosowań niskotemperaturowych takich jak zasilanie miejskich systemów grzewczych. Dopiero wykorzystanie reaktorów typu HTR otworzy możliwości zasilania wielu procesów technologicznych wysokotemperaturowym ciepłem procesowym. Nowe, bezemisyjne źródło ciepła nie tylko zmniejszy emisję CO₂, ograniczy zużycie gazu ziemnego i ropy naftowej w rafineriach, fabrykach nawozów sztucznych, ale równocześnie zwiększy możliwości przetwarzania węgla w procesach chemicznych.

•  Kugiel Mirosław - Kompania Węglowa S.A.

Decyzje inwestycyjne dotyczące zagospodarowania metanu w kopalniach Kompanii Węglowej S.A. w sytuacji kryzysu gospodarczego

STRESZCZENIE: W kopalniach Kompanii Węglowej S.A. zwalczanie zagrożenia metanowego poprzez odmetanowanie z ujęciem na powierzchnię łączy się z jego zagospodarowaniem w instalacjach przemysłowych własnych i obcych. Zagospodarowanie metanu ujmowanego na powierzchnię nowymi instalacjami może stać się opłacalne dzięki możliwościom zastosowania procedur dotyczących ochrony środowiska i wynikających z Protokołu z Kyoto jak i z zasad wynikających z zastosowania Ustawy Prawo energetyczne. Powiązanie tych reguł ma decydujące znaczenie w sytuacji prowadzenia przedsiębiorstwa w warunkach kryzysu gospodarczego. W artykule przedstawiono ogólne dane dotyczące prowadzonych w Kompanii Węglowej S.A. procedur zagospodarowania metanu i zwiększenia efektywności inwestycji związanych z zagospodarowaniem metanu. Informacje te odniesione zostały do danych dotyczących odmetanowania i zagospodarowania metanu w kopalniach Kompanii Węglowej S.A.

SŁOWA KLUCZOWE: Podziemne kopalnie węgla, zagrożenie metanowe, zagospodarowanie metanu, ochrona środowiska, Protokół z Kyoto, Ustawa Prawo energetyczne

• Krzysztof Stańczyk - Główny Instytut Górnictwa

Substytucja gazu zmiennego w Polsce alternatywą dla importu - uwarunkowania ekonomiczne

• Marek Ściążko, Tomasz Chmielniak - Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla

Zeroemisyjny kompleks energo-chemiczny − unikalny przykład działania proekologicznego wykorzystującego węgiel kamienny

STRESZCZENIE: Rozwój czystych technologii węglowych związany jest z koniecznością osiągnięcia większej sprawności energetycznej wykorzystania węgla, jak również uzyskania lepszej efektywności ekonomicznej i ekologicznej. Coraz częściej podstawą procesową zawansowanych technologii wykorzystania węgla staje się zgazowanie, które jest atrakcyjne zarówno dla energetyki i chemii. Wiąże się to głównie z mniejszymi kosztami usuwania ditlenku węgla w porównaniu do klasycznych układów energetycznych, opartych o bezpośrednie spalanie węgla. W przypadku zgazowania systemy wytwarzające „czystą” energię mogą być integrowane z wytwarzaniem produktów chemicznych, co wiąże się z jednoczesnym wytwarzaniem energii elektrycznej oraz produktów chemicznych z węgla, głównie ciekłych paliw silnikowych, metanolu lub wodoru. Przemysłowe kompleksy energo-chemiczne mogą stać się efektywną drogą wykorzystania węgla, czego przy-kładem jest opisany w pracy projekt „Kędzierzyn”.

SŁOWA KLUCZOWE: Zgazowanie, układy parowo-gazowe, poligeneracja

• Stanisław Bednarski, Aleksander Pabiś - Politechnika Krakowska, Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesowej

Szanse i możliwości wtórnej eksploatacji odpadów poflotacyjnych rud miedzi

STRESZCZENIE: Podano wyniki badań nad możliwością wzbogacania odpadów poflotacyjnych rudy miedzi przez zastosowanie wtórnej flotacji oraz segregacji i zagęszczanie. Przedstawiono również wstępne próby wzbogacania tych odpadów przez wyselekcjonowane szczepy bakteryjne. Dążeniem tych badań było określenie optymalnych możliwości odzysku pierwiastków takich jak: miedzi, srebra, ołowiu, niklu, kadmu i kobaltu. Prace te wynikły z poprzedzających badań segregacji i zagęszczania odpadów poflotacyjnych oraz deponowana ich na składowisku „Żelazny Most” i uzyskania czystej wody.

• Krzysztof Szamałek - Uniwersytet Warszawski, Wydział Geologii

Szanse i uwarunkowania zagospodarowania kopalin z dna mórz i oceanów

STRESZCZENIE: Perspektywa szerszego niż dotychczas zagospodarowania morskich złóż kopalin jest coraz bliższa. Intensywnie prowadzone badania geologiczne mórz i oceanów pozwoliły zidentyfikować szereg minerałów występujących na i pod dnem oceanicznym, które mogą być wykorzystane przez przemysł jako surowce mineralne. W artykule przedstawiono obecny stan wiedzy w zakresie poszukiwań geologicznych, górniczych metod eksploatacji, technologii przerobu kopalin oraz uregulowań prawnych dotyczących poszukiwania i wydobywania kopalin morskich. W najbliższych dekadach niezbędne są dalsze badania geologiczne i technologiczne utworów morskich. Rozwój zagospodarowania morskich złóż zależy od szeregu uwarunkowań takich jak: 1. geologiczne, 2. prawne, 3. techniczne, 4. technologiczne, 5. środowiskowe, 6. ekonomiczne. Zwiększenie wydobycia kopalin morskich (poza węglowodorami, minerałami ciężkimi, diamentami), a zwłaszcza zawierających metale nieżelazne, zależeć będzie przede wszystkim od relacji cenowych na światowym rynku surowcowym. Zdaniem autora uwarunkowania prawne zagospodarowania kopalin są najpełniej zrealizowane, a geologiczne wymagają najwięcej dalszych istotnych prac społeczności międzynarodowej koordynowanych przez wyspecjalizowaną organizację międzynarodową International Seabed Authority.

SŁOWA KLUCZOWE: Morskie badania geologiczne, górnictwo podmorskie kopalin, złoża podmorskie, polimetaliczne rudy siarczkowe, konkrecje Fe-Mn, iły metalonośne, naskorupienia metalonośne, morskie złoża okruchowe, gazohydraty

• Henryk Karaś - KGHM Polska Miedź S.A.:

Nowa Polityka Surowcowa UE szansą dla europejskiego górnictwa.

• Andrzej Jagiełło - Sandvik Mining and Construction

Wyzwania stojące przed górnictwem XXI w - nowoczesne systemy i technologie

SPONSOR: BUCYRUS Europe

• Czesław Kubaczka, Krzysztof Zabój, Zbigniew Witamborski - Jastrzębska Spółka Węglowa KWK „Zofiówka”

Wdrożenie pierwszej, zautomatyzowanej ściany strugowej w Polsce. Strugowa eksploatacja węgla w KWK „Zofiówka”

 STRESZCZENIE:  W referacie przedstawiono szereg doświadczeń nabytych podczas wdrażania, opartej na pełnej automatyzacji procesów produkcyjnych, technologii strugowej. Prezentowane doświadczenia obejmują problematykę przygotowania personelu przyszłej ściany, drążenie wyrobisk przyścianowych, zbrojenie i rozruch ściany B-1 w pokładzie 406/1, oraz okres od zakończenia rozruchu do momentu wybrania połowy parceli. Z uwagi na bardzo szeroki wachlarz zagadnień związanych z wdrożonym projektem, skoncentrowano się głównie na tych, które w sposób szczególny różnią się od dotychczas eksploatowanych w KWK „Zofiówka” ścian kombajnowych.

SŁOWA KLUCZOWE: Węgiel kamienny, niskie pokłady, strugowy kompleks ścianowy, doświadczenia

• Andreas Romahn - Bucyrus Europe GmbH, Lünen, Niemcy

Uruchomienie pierwszej, w pełni zautomatyzowanej ściany strugowej na kopalni „Zofiówka“. Przedstawienie parametrów technicznych struga i układu automatyzacji –  demonstracja systemu