• Berger Jerzy, Markiewicz Jerzy, Badylak Artur - Zakład Odmetanowania Kopalń „ZOK” Sp. z o.o.

Odmetanowanie kluczem do poprawy bezpieczeństwa i efektywności eksploatacji ścianowej w kopalniach węgla kamiennego

STRESZCZENIE: Eksploatacja węgla kamiennego w Polsce odbywa się w większości w warunkach zagrożenia metanowego. W roku 2008 z pokładów metanowych wydobyto 66,6 mln Mg surowca co stanowiło 79,9% całości wydobycia. Wydzielający się podczas eksploatacji metan stanowi nie tylko duże zagrożenie, ale jest wielokrotnie barierą dla ekonomicznie efektywnej eksploatacji. O poziomie bezpieczeństwa oraz zdolności wydobywczej ścian w kopalniach metanowych coraz częściej decyduje efektywność odmetanowania. W artykule omówiono stosowane w polskim górnictwie systemy odmetanowania wraz z uzyskiwanymi w nich efektywnościami. Przedstawiono ograniczenia uniemożliwiające podniesienie skuteczności odmetanowania wyrobisk eksploatacyjnych oraz kierunki działań, jakie należałoby podjąć, aby te ograniczenia wyeliminować.

SŁOWA KLUCZOWE: Zagrożenie metanowe, systemy odmetanowania, efektywność odmetanowania

• Bütefür Dirk, Czapliński Andrzej, Gonswa Manfred - Wärme-Austausch-Technik Gmbh

Zastosowanie płytowego wymiennika ciepła do odbioru energii cieplnej ze skraplacza chłodziarki powietrza

STRESZCZENIE: W artykule uzasadniono konieczność stosowania płytowego wymiennika ciepła w przypadku używania wody dołowej o złej jakości do odbioru energii cieplnej ze skraplacza. Omówiono budowę i funkcjonowanie płytowego wymiennika ciepła oraz przedstawiono parametry pracy nośników energii cieplnej dla chłodziarki powietrza o mocy 350 kW.

• Dogoś J., Rudzki G., Pluta R. - KWK „Halemba-Wirek”, Słota Krzysztof, Słota Zbigniew - Politechnika Śląska

Prognoza i weryfikacja warunków klimatycznych w ścianie 3 w KWK „Halemba-Wirek” Ruch „Halemba”

STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono prognozę warunków klimatycznych dla ściany 3 w pokładzie 405/1 partia „K” poz. 1030 w KWK „Halemba-Wirek” Ruch „Halemba”. Prognozę wykonano przy użyciu specjalistycznego programu komputerowego Z.K.S. Mopfit 2000. W celu sprawdzenia prognozy wykonano pomiary rzeczywistych warunków klimatycznych. Dane i pomiary zestawiono w tablicach i na wykresach.

SŁOWA KLUCZOWE: Wentylacja, klimatyzacja, warunki klimatyczne, prognoza

• Drenda Jan - Politechnika Śląska

Indywidualna i stacjonarna kontrola i ocena warunków klimatycznych przez pracowników w różnych miejscach pracy w kopalni

STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono wpływ parametrów klimatu, wydatku energetycznego pracowników, ubioru i aklimatyzacji na warunki klimatyczne w środowiskach pracy. Podano sposoby poprawy warunków klimatycznych. Omówiono propozycje zastosowania indywidualnych i stacjonarnych przyrządów pomiarowych dla oceny warunków klimatycznych górników w różnych miejscach pracy.

• Krzykowski Ryszard, Pallado Piotr - Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe EKO-WiN

Program EXPLO 2009 jako praktyczne zastosowanie wskaźnika RCS 2009 w procesie obserwacji w czasie zmian stanu wybuchowości atmosfery kopalnianej

STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono możliwość dostosowania do obowiązujących przepisów procesu obserwacji w czasie zmian stanu wybuchowości atmosfery kopalnianej w dowolnie długim okresie, dzięki zastosowaniu uogólnionego wskaźnika. Koncepcja wskaźnika została pozytywnie zaopiniowana przez Centralną Stację Ratownictwa Górniczego w Bytomiu oraz zaprezentowana w biuletynie Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach. Oprogramowanie komputerowe EXPLO 2009 oparte na wskaźniku wybuchowości zostało pozytywnie przetestowane w kopalniach węgla kamiennego.

SŁOWA KLUCZOWE: Wskaźnik wybuchowości, zagrożenie wybuchem, wybuchowość, powietrze kopalniane

• Mróz Jerzy - Instytut Technik Innowacyjnych EMAG:

Monitoring i analiza rozkładów stężenia pyłów generowanych przez maszyny urabiające

STRESZCZENIE: W referacie przedstawiono wyniki prac konstrukcyjnych i badawczych nad monitorowaniem zagrożeń pyłowych w rejonach maszyn urabiających. Opisano pyłomierz PŁ-2 do pomiarów ciągłych oraz jego współpracę z systemem metanowo-pożarowym SMP-NT. Przedstawiono badania przeprowadzone w kopalni oraz analizę rozkładów stężeń pyłów w funkcji odległości od ściany wydobywczej. Opracowano modele rozkładów pyłu zawieszonego oraz pyłu osiadłego, które mogą być pomocne do określenia zagrożeń pyłowych oraz prowadzenia profilaktyki.

SŁOWA KLUCZOWE: Monitorowanie, zagrożenie pyłowe

• Krzysztof Słota - Politechnika Śląska, Gliwice

Określenie w warunkach dołowych współczynnika bocznikowania w chłodnicach powietrza

STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono pomiary parametrów powietrza wilgotnego przepływającego przez chłodnice powietrza stosowane w polskim górnictwie. Na podstawie pomiarów dokonano analizy pracy tych chłodnic oraz określono współczynnik bocznikowania. Współczynnik bocznikowania jest elementem istotnym przy doborze mocy chłodniczej do poprawy warunków klimatycznych w wyrobiskach górniczych.

SŁOWA KLUCZOWE: Klimatyzacja kopalń

• Zbigniew Słota - Politechnika Śląska

Zmniejszenie obciążenia termicznego organizmu górników pracujących w kopalniach głębokich – algorytmdoboru środków

STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono metodę doboru środków zmniejszających obciążenie termiczne organizmu pracowników w wyrobiskach kopalń głębokich. Przedstawiono stworzony algorytm w celu zobrazowania opracowanej metody, który za pomocą schematu blokowego wyjaśnia metodę doboru środków zmniejszających obciążenie termiczne (poprzez zmianę wydatku energetycznego, aklimatyzacji i sposobu ubrania), aby była zapewniona praca w warunkach komfortu cieplnego lub dyskomfortu bezpiecznego dla zdrowia pracownika. Niestety istnieją takie warunki pracy w wyrobiskach kopalń podziemnych, że działania kształtujące czynniki z przedstawionego algorytmu nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, tzn. nie zapewnią bezpiecznych warunków pracy. Należy wtedy skorzystać z kompleksowej metody doboru środków poprawy warunków klimatycznych. Metodę taką pokazano także w artykule oraz zobrazowano specjalnym algorytmem. Jest to rozbudowany algorytm pierwszy o sekcję uwzględniającą rozwiązania wentylacyjne i klimatyzacyjne poprawy warunków klimatycznych. Przy korzystaniu z tego algorytmu uzyskany wynik poprawy zawsze doprowadzi do zapewnienia bezpiecznych klimatycznie warunków pracy, jednak ze względów technicznych, organizacyjnych i finansowych nie zawsze możliwy będzie do zrealizowania. Algorytm umożliwia także dobór i kształtowanie środków poprawy, aby nie tylko było możliwe zapewnienie minimalnych bezpiecznych klimatycznie warunków pracy, ale również warunków pełnego komfortu cieplnego. Na podstawie opracowanej metody i algorytmów stworzono program komputerowy, który krótko omówiono w artykule.

SŁOWA KLUCZOWE: Bezpieczeństwo pracy, obciążenie termiczne, wentylacja, klimatyzacja

• Nikodem Szlązak, Borowski Marek, Sporysz Grzegorz - Akademia Górniczo-Hutnicza

Wpływ głębokości zalegania złoża na zawartość metanu w węglu w południowo-wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

STRESZCZENIE: Prowadzenie eksploatacji na coraz to większych głębokościach powoduje wzrost poziomu występujących równocześnie zagrożeń naturalnych (metanowego, pożarowego, tąpaniami, wyrzutowego), których wzajemne oddziaływanie ma charakter kumulacyjny. W polskim górnictwie węgla kamiennego utrzymuje się wysoki poziom zagrożenia metanowego, pomimo spadku wydobycia węgla kamiennego. Metanowość kopalń w roku 2008 wynosiła 880,9 mln m³ i była o 2 mln m³ większa niż w roku 2007. Wynika to ze wzrostu metanonośności (zawartości metanu w węglu) złóż związanej z głębokością zalegania. W warunkach rosnącej metanowości bezwzględnej ścian wymagane są większe ilości powietrza niezbędnego dla zachowania dopuszczalnego stężenia metanu poniżej 2%. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie zależności metanonośności od głębokości zalegania złoża węgla kamiennego na podstawie prowadzonych w ostatnich 25 lat badań zawartości metanu w węglu w południowo-wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.

• Nikodem Szlązak, Marek Korzec - Akademia Górniczo-Hutnicza

Zagrożenie metanowe w polskich kopalniach węgla kamiennego – konsekwencje jego występowania

STRESZCZENIE: W niniejszym artykule poruszona została tematyka metanu w polskich kopalniach węgla kamiennego. Uwaga zwrócona została przede wszystkim na zagrożenia związane z jego występowaniem, oraz działania profilaktyczne pozwalające bezpiecznie prowadzić eksploatację. Przedstawione zostały dane dotyczące metanowości polskich kopalń węgla kamiennego na przestrzeni ostatnich lat. Kolejnym poruszonym problemem jest kwestia wykorzystania gazu pochodzącego z systemów odmetanowania kopalń. Zarówno aspekty ekonomiczne, jak i ekologiczne przemawiają za tym, aby ten gaz w jak największym stopniu został gospodarczo wykorzystany. Przedstawione zostały różne technologie zagospodarowywania metanu. Zestawione zostały także układy wykorzystujące metan pracujące w polskich kopalniach węgla kamiennego.

SŁOWA KLUCZOWE: Zagrożenie metanowe, profilaktyka metanowa, odmetanowanie, wykorzystanie metanu

• Stanisław Trenczek - Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

Automatyczna aerometria górnicza - kluczowy element strategicznych decyzji w zarządzaniu procesem produkcyjnym

STRESZCZENIE: Scharakteryzowano zagrożenia związane z aerologią górniczą. Omówiono obszary monitorowania za pomocą automatycznej aerometrii górniczej. Przedstawiono prawne aspekty kontrolowanych zagrożeń wraz z dopuszczalnymi wartościami mierzonych i kontrolowanych parametrów. Określono procedury postępowania w przypadku wystąpienia wartości i sytuacji awaryjnych oraz krytycznych.

SŁOWA KLUCZOWE: Górnictwo, automatyczna aerometria, zarządzanie produkcją

• В.И. Бондаренко, Н.П. Овчинников, Л.И. Чернуха - Национальный горный университет, Днепропетровск, Украина

Исследование процесса образования газогидрата метана в лабораторных условиях на установке ОНП-1

• Bernard Nowak, Krzysztof Filek, Zbigniew Kuczera, Rafał Łuczak, Bogusław Ptaszyński, Piotr Życzkowski - Akademia Górniczo-Hutnicza

Kryterium jakości pracy górniczej sprężarkowej chłodziarki powietrza z wyparną chłodnicą wody

STRESZCZENIE: W artykule na podstawie analizy statystycznej utworzono kryteria (wskaźniki) jakości pracy chłodziarki powietrza z wyparną chłodnicą wody. Wnioskowanie oparto na uzyskanych wynikach badań parametrów chłodziarki bezpośredniego działania typu TS-300B współpracującej z wyparną chłodnicą wody CWW-420. W celu określenia wskaźników jakości chłodzenia posłużono się statystyczną analizą regresji wielorakiej. Uzyskane z analizy wskaźniki jakości są słuszne w określonym zakresie parametrów pracy chłodziarki powietrza. W pracy autorzy zaproponowali model statystyczny w formie najprostszej, a zarazem czytelnej dla kopalnianych służb wentylacyjnych jak i energomaszynowych. Kryteria te będą pomocne przy wyborze sposobu likwidacji ewentualnych rozbieżności decydujących o obniżeniu skuteczności chłodzenia powietrza.

SŁOWA KLUCZOWE: górnicza chłodziarka bezpośredniego działania, chłodnica wyparna, klimatyzacja kopalń

• Bernard Nowak, Krzysztof Filek, Zbigniew Kuczera, Rafał Łuczak, Bogusław Ptaszyński, Piotr Życzkowski - Akademia Górniczo-Hutnicza

Współpraca chłodnicy wyparnej CWW - 420 z chłodziarką TS-300B bez wewnętrznego wymiennika ciepła

STRESZCZENIE: Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule jest współpraca chłodziarki powietrza bezpośredniego działania TS-300B z wyparną chłodnicy wody CWW-420, która w warunkach laboratoryjnych pracuje w układzie zamkniętym chłodzenia skraplacza. Na podstawie uzyskanych danych pomiarowych (miejsca pomiaru na załączonym schemacie stacji prób kopalnianych chłodziarek) obliczono moc cieplną parownika, skraplacza i wyparnej chłodnicy wody. Wyniki przedstawiono w formie tabelarycznej i graficznej. Dla parownika i chłodnicy wyparnej dodatkowo rozróżniono moc jawną i utajoną w całkowitym strumieniu ciepła.

SŁOWA KLUCZOWE: górnicza chłodnica bezpośredniego działania, chłodnica wyparna, klimatyzacja kopalń

• Zharkov Marina - PROMETGAS.PL Sp. z o.o.

Zastosowanie generatorów azotu w profilaktyce przeciwpożarowej i przeciwwybuchowej w kopalniach oraz innych przestrzeniach zamkniętych zagrożonych wybuchem

STRESZCZENIE: Zastosowanie azotu w profilaktyce przeciwpożarowej w kopalniach węgla kamiennego w Polsce jest już metodą bardzo znaną. Po raz pierwszy był on użyty w niewielkich ilościach w 1976 roku, natomiast od 1998 roku metoda ta stała się podstawowym sposobem profilaktyki przeciwpożarowej dla osiągnięcia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w kopalniach zagrożonych wybuchem i pożarem. Obecnie na polskich kopalniach wykorzystywane są urządzenia do pozyskiwania azotu z powietrza atmosferycznego, ponieważ jest to metoda najmniej szkodliwa dla środowiska naturalnego. W przypadku kiedy potrzebne są duże objętości azotu o czystości do 99,5% najbardziej uzasadnione ekonomicznie jest zastosowanie membranowych generatorów azotu. Membranowe generatory azotu firmy PROMETGAS.PL Sp. z o.o. mają wiele zastosowań przemysłowych, w miejscach zagrożonych wybuchem wśród których bardzo ważnym jest profilaktyka oraz gaszenie pożaru w kopalniach węgla kamiennego oraz innych obiektach strategicznych, takich jak rurociągi przesyłowe ropy i gazu, piece rurowe, wykorzystywane przy przesyle ropy, produkcji wysokooktanowej benzyny, hydrogenizacji ciekłych i twardych paliw, dehydrogenizacji, oleju, innych cieczy o wysokiej temperaturze wrzenia, energetyce i innych gałęziach przemysłu. Generatory wykorzystywane są bezpośrednio w miejscu zapotrzebowania na azot. W przypadku pożaru azot jest dostarczany do miejsca jego powstania, zapewniając szybkie i skuteczne gaszenie.

SŁOWA KLUCZOWE: Generator azotu, inertyzacja azotem, profilaktyka przeciwpożarowa i przeciwwybuchowa, azot

UWAGA: Prezentowana - alfabetyczna - kolejność referatów ulegnie zmianie